ویدئوها

خدا، ذهن، و ادبیات

فایل تصویری سخنرانی در جمع دانشجویان ایرانی دانشگاه پرینستون به تاریخ ۵ آوریل ۲۰۱۴.

ادامه »

مقالات

رساله دین شناخت: مدلی در تحلیل ایمان ابراهیمی»

کتاب “رساله دین شناخت: مدلی در تحلیل ایمان ابراهیمی” در سال 1378 در تهران و توسط انتشارات طرح نو منتشر شد. فایل پی دی اف این کتاب را می توانید در اینجا دریافت کنید.

ادامه »
اسلام و مسأله همجنس گرایی»

مسأله همجنس گرایی و حقوق همجنس گرایان از جمله چالش هایی است که جهان جدید در پیش روی اندیشه اسلامی نهاده است. این مجموعه شامل دو مقاله، یک نقد، و یک مصاحبه است که جملگی مسأله همجنس گرایی را عمدتاً از منظر اخلاقی و دینی مورد بررسی قرار می دهد.

ادامه »
و روباه به گندمزار بازمی گردد»

«و روباه به گندمزار بازمی گردد» بهاریه ای است که به دعوت نشریه اندیشه پویا برای آن نشریه نوشته ام. ایده اصلی آن از سنت فلسفی- عرفانی ای برمی خیزد که می توان آن را «الهیات خاک یا مکان» (Theology of Land or Theology of Place) نامید- ایده ای که این روزها در مباحث مربوط به اخلاق محیط زیست دوباره مورد توجه اهل نظر قرار گرفته است.

ادامه »
سنت گرایی انتقادی در قلمرو دین: نظریه ای در باب منطق اصلاح فکر دینی در اسلام (بخش اوّل)»

آیا می توان میان “رویکرد مدرنیت گرا” به دین و “سنّت گرایی غیر انتقادی” راهی میانه جست که در مقام اصلاح اندیشه دینی عقلانیت درون دینی و عقلانیت برون دینی، هر دو، را برسمیت بشناسد؟ آیا می توان اندیشه دینی را بر مبنای رویکردی اصلاح کرد که عقلانیت برون دینی را برسمیت بشناسد اما عقلانیت درون دینی را فراموش نکند؟
در این مقاله مایلم طرحی کلّی از چنان رویکردی را پیشنهاد کنم. این رویکرد، در مقام اصلاح اندیشه دینی، حفظ “سنّت” دینی را اصالت می بخشد، و از این حیث “سنّت گرا” ست. اما در عین حال، نسبت به نقدهای برون دینی حساسیت مثبت دارد، و از این حیث “انتقادی” است. از این رو، می توان این رویکرد را “سنّت گرایی انتقادی” نامید.

ادامه »
درباره روشفنکری دینی»

این مقاله را در خرداد ماه سال 1377 در شماره 9 نشریه راه نو منتشر کردم. در این مقاله چند مدعای اصلی را مطرح کردم: (نخست آنکه) باید میان “روشنفکری دینی” و “احیاگری دینی” تمایز نهاد؛ (دوّم آنکه) دین داری از مقوّمات “روشنفکری دینی” نیست، یعنی فرد می تواند تعهد شخصی به دین نداشته باشد، اما در متن پروژه “روشنفکری دینی” کار کند؛ (سوّم آنکه) “احیاگری دینی” برخلاف “روشنفکری دینی” لزوماً ملتزم به اقتضائات مدرنیت نیست، تعهد اصلی او در روزگار ما خصوصاً صیانت از دین در متن جهان جدید است؛ و (چهارم آنکه) پروژه روشنفکری دینی به محض آنکه نشان دهد جمع میان مدرنیت و دین ممکن است، به پایان کار خود می رسد، اما پایان کار روشنفکری دینی به معنای پایان رسالت احیاگری در قلمرو دین نیست. اکنون که پس از پانزده سال این مقاله را دوباره می خوانم، همچنان خود را به اصل مدعیات آن معتقد می یابم، هرچند که احیاناً جزِئیات استدلال را به نحو کمابیش متفاوتی تقریر می کردم.

ادامه »
فضیلت شکر»

«سپاسگزاری» یا «ابراز شکر» از جمله فضیلتهای زندگی اخلاقی و معنوی است. مایلم در این نوشتار تحلیلی از این فضیلت در سطح مناسبات میان انسانها، و نیز در متن مناسبات میان انسانها و خداوند به دست دهم؛ و نیز انواع شکر و آفات آن را به اختصار بررسی کنم.

ادامه »
فكرك‌هاى فيس بوكى»

«فکرک های فیس بوکی» مجموعه ۹۳ تأمل درباره جنبه های مختلف زندگی انسانی ما است که در طول یک سال و اندی در قالب یادداشتهای کوتاه بر روی صفحه فیس بوک منتشر شده است.

ادامه »
مسأله مقابله با تحریم ها»

مقابله مؤثر با تحریم ها تنها به دست دولتی امکان پذیر است که به قدرت واقعی (و نه صوری) جامعه مدنی پشت گرم باشد. نخستین گام برای مقابله با تحریم های بین المللی آزادی زندانیان سیاسی، رفع حصر رهبران جنبش سبز، و باز شدن فضای سیاسی کشور است.

ادامه »
اخلاق شکنجه»

در این نوشتار مایلم سه پرسش اصلی را در خصوص شکنجه مورد بررسی قرار دهم:

پرسش نخست: شکنجه چیست و چه انواع مهمی دارد؟

پرسش دوّم: آیا شکنجه تحت هر شرایطی اخلاقاً نارواست؟

پرسش سوّم: اگر بنا به فرض، تحت شرایط خاصی انواعی از شکنجه اخلاقاً روا باشد، آیا باید شکنجه را دست کم در آن موارد خاص از نظر قانونی هم مجاز دانست؟

ادامه »
نسبت اخلاق اسلامی و اخلاق لیبرالی (مصاحبه با ماهنامه مهرنامه)»

مصاحبه درباره نسبت اخلاق اسلامی با اخلاق لیبرالی[1]  * به‌عنوان سؤال اول بفرمایید که اخلاق اسلامی و اخلاق لیبرالی در سطوح مختلف اخلاق کاربردی و اخلاق هنجاری و فرااخلاق چه تفاوت‌هایی با هم دارند و اختلاف اصول اخلاقی این دو بیشتر ناظر به کدام سطح است؟ ـ به‌نظر من اخلاق در اساس و به ذات [...]

ادامه »
آیا دخالت بشردوستانه اخلاقاً مجاز است؟»

آیا دخالتهای بشردوستانه اخلاقاً مجاز است؟   اشاره: به دنبال قطعنامه شماره ۱۹۷۳ شورای امنیت سازمان ملل متحد درباره لیبی و حملات هوایی نیروهای ائتلاف به آن کشور، مسأله دخالت بشردوستانه به کانون بحثهای نظری و سیاسی بازگشته است.  متن زیر مصاحبه ای است که توسط یکی از سایتهای داخل ایران با نگارنده انجام گرفت.  [...]

ادامه »
اسلام، مدارا، و مسأله حقوق شهروندان بهایی»

اسلام، مدارا، و مسأله حقوق شهروندان بهایی[1] من مایلم از موضع یک فرد مسلمان به این پرسش بپردازم که آیا اسلام می تواند با فضیلت مدارا بر مبنای احترام متقابل سازگار افتد و از این رهگذر حقوق انسانی و مدنی شهروندان بهایی را برسمیت بشناسد؟ برای روشن شدن پاسخ این پرسش، نخست تجربه تاریخی مسلمانان [...]

ادامه »
مصاحبه با رادیو فردا درباره اسلام و حقوق اقلیتهای جنسی»

مصاحبه درباره اسلام و حقوق اقلیتهای جنسی* سئوال اول: یکی از خوانندگان پرسیده است با توجه به نص صریح قرآن درباره همجنسگرایی چگونه می توان از حقوق اقلیت های جنسی مثل همجنسگرایان صحبت کرد؟ مایلم در این خصوص به چند نکته اشاره کنم: نکته اوّل این است که در قرآن هیچ نصّ صریحی در نفی [...]

ادامه »
مولوی و مذهب عشق»

  مولوی و مذهب عشق(۱) آرش نراقی مترجم: محمّد امین ادیبی مثنوی، شاهکار مولوی، با حکایت یک نی آغاز می‌شود. نی‌ای که تا حدی نماد روح آدمی‌ست و نوای غم‌بار آن طنینِ دردی‌ست پنهان، در دل هر انسانِ از اصلِ خویش دورمانده‌ای. مولانا وجه تراژیک زیست آدمی در این جهان را «فراق» می‌داند. ما همه [...]

ادامه »
مولوی و تجربه وجودی غربت»

مولوی و تجربه وجودی غربت * زندگی مولانا از همان اوان کودکی تا حدود سن ۳۴ سالگی یکسره در دربدری و کوچ سپری شد. مولانا در بخش عمده ای از زندگی خود، خصوصاً در ایّامی که شاکله اصلی روح و منش وی شکل می گرفت، “مسافری آواره” بود. هرگاه که آن کودک خراسانی به کویی [...]

ادامه »
مبانی اخلاقی حق جدایی طلبی یا طلاق سیاسی»

مبانی اخلاقی حق جدایی طلبی یا طلاق سیاسی (۱) پرسش اصلی من در این نوشتار این است: “آیا از منظر اخلاقی حقی به نام حق جدایی طلبی یا طلاق سیاسی وجود دارد؟” مقصود من از “جدایی طلبی” یا “طلاق سیاسی” فرآیندی است که در ضمن آن گروهی از شهروندان از حوزه اقتدار سیاسی و قضایی [...]

ادامه »
گفت و گویی درباره حق دخالت بشردوستانه»

گفت و گویی درباره حق دخالت بشردوستانه* ۱- بحث حق دخالت بشردوستانه چه مدت است که در مجامع آکادمیک و سیاسی جهان مطرح شده است و این بحث بیشتر وامدار نظرات کدام فیلسوفان است؟ گفتمان حقوق-محور به طور عام و گفتمان حقوق بشر به طور خاص در دو دوره به گفتمان مسلط در تاریخ بشر [...]

ادامه »
گفت و گو درباره «آینده» و «روشنفکری دینی»»

گفت و گو درباره «آینده» و «روشنفکری دینی» * آقا‌ی نراقی با‌تشکر از این که وقت‌تان را در‌ اختیار من قرار دادید، می‌خواستم بدانم به نظر شما جامعه‌ی ایرانی صد سال بعد از انقلاب مشروطیت که به هر حال یک‌نوع تحول در خواسته‌های مردم ایران بود، آیا توانسته الان به مرحله‌ای برسد که به آینده [...]

ادامه »
شب تاریک روح: زندگی پنهان مادر ترزا»

شب تاریک روح: زندگی پنهان مادر ترزا ۱ نویسنده: دیوید ون بی ما مترجم: آرش نراقی در یازدهم دسامبر ۱۹۷۹، مادر ترزا، “قدیسه حلبی آبادها” به اسلو رفت. همان ساری همیشگی اش را با آن حاشیه های آبی رنگ بر تن داشت، و با وجود سرمای زیر صفر دمپایی پوشیده بود. او که پیشتر آگنس [...]

ادامه »
ملاحظاتی اخلاقی درباره سلاحهای هسته ای»

ملاحظاتی اخلاقی درباره سلاحهای هسته ای (۱) در مباحث مربوط به اخلاق جنگ پرسش اصلی این است: آیا می توان تحت شرایط معینی پدیده جنگ را از منظر اخلاقی دفاع پذیر دانست؟ “عملگرایان تمام عیار” جنگ را ادامه سیاست می دانند، و معتقدند که اگر مذاکرات سیاسی به بن بست بینجامد، جنگ همواره می تواند [...]

ادامه »

سخنراني‌ها – الهیات

فضیلت شکر»

این سخنرانی در تاریخ 23 نوامبر 2013 در مرکز فرهنگی و اسلامی ایرانیان در هیوستون تگزاس ایراد شده است.


جهان اندیشگی حافظ»

در این سخنرانی رابطه میان زندگی شخصی و اجتماعی حافظ با سه مضمون اصلی جهان اندیشگی او بررسی شده است.


عرفان و هنر مدرن : مقدمه ای بر الهیات امید»

فضیلت بخشایش (دانشگاه UCLA ژانویه ۲۰۱۲)»

جستجوی معنا در تجربه ملال (واشنگتن، دسامبر ۲۰۱۱)»

شهادت به مثابه مرگ خوب اخلاقی»

واشنگتن، ۱۸ دسامبر ۲۰۱۰، به مناسبت شهادت امام حسين


ايمان و عشق (۱)»

ايمان و عشق (۲)»

نظریه ی غیبت از خداوند نزد عارفان- علم حجاب شناسی (۱)»

نظریه ی غیبت از خداوند نزد عارفان- علم حجاب شناسی (۲)»

روزگفتارها

پایان یک فصل»

04-24-05


هنر صادقانه زیستن»

04-23-05


غفلت از خود»

04-22-05


ملاحظاتی درباره ی آفات عرفان»

04-20-05


در آستانه ی غار»

04-19-05


ماهیت دوستی»

04-17-05


ماجرای من و سه تار»

04-15-05


احوالات شخصیه»

04-14-05


گل گلدون من»

04-13-05


واقعه؟»

04-12-05


سخنراني‌ها – عرفانیات

جهان اندیشگی حافظ»

در این سخنرانی رابطه میان زندگی شخصی و اجتماعی حافظ با سه مضمون اصلی جهان اندیشگی او بررسی شده است.


جهان آینه ها : جهان مکاشفات عرفانی»

اين سخنرانى بتاريخ ۱۷ جولاى ۲۰۱۳ در مؤسسه آموزشى و فرهنگى ابن سينا انجام شد


مراقبه و محاسبه در سلوك معنوى»

نگاهی به زندگی و احوال باطن مولانا – دوره ی آوارگی ودانش اندوزی (۲)»

نگاهی به زندگی و احوال باطن مولانا – دوره ی آوارگی ودانش اندوزی (۱)»

نگاهی به زندگی و احوال باطن مولانا – دوره ی شوریدگی و شیفتگی (۴)»

نگاهی به زندگی و احوال باطن مولانا – دوره ی شوریدگی و شیفتگی (۳)»

نگاهی به زندگی و احوال باطن مولانا – دوره ی شوریدگی و شیفتگی (۲)»

نگاهی به زندگی و احوال باطن مولانا – دوره ی شوریدگی و شیفتگی (۱)»

نگاهی به زندگی و احوال باطن مولانا – دوره ی پختگی و آفرینشگری (۲)»